fa | en | ar
  • مردم با فداکاري ، خوشبختي را به هم هديه مي دهند .
  • حضرت علی(ع) ، خود را از پایه ای که داری فروتر آر، تا مردم تورا از پایه ات فراتر برند.
  • قوي ترين اهرم ها، اراده است.
  • حضرت محمد(ص)، جوانی دیوانگی است که پیری درمان آن باشد.
  • هرگز فراموش نکن که شانس تو همان تفکر توست ...
  • شادمانی همه جا پشت در است ، در گشودن هنر است.
  • برای پرش های بلند در زندگی، گاهی لازم است چند قدم به عقب رویم ...
  • فصل بهار روح زمانهاست.
  • خداوند درهای هنر را بر روی دانایان دادگر گشوده است . حکیم فردوسی
  • برایت دعا می کنم که ای کاش خدا از تو بگیرد هر آنچه را که خدا را از تو می گیرد.
  • برو ای زاهد خود بین که ز چشم من و تو راز این پرده نهانست و نهان خواهد بود
امروز: جمعه ، ۵ خرداد ۱۳۹۶
پزشکان در یک نگاه بیمارستان آینده آزمایشگاهنمای روبروی روزبخش

منوی اصلی

جستجوی پزشک

فصلنامه سینا

فصلنامه سینا، سال 10 شماره 25
پاییز 95

آب و هوا

اوقات شرعی

بارداری سالم

تعداد بازدید : 1559

 

بارداري سالم

تهيه و تنظيم/ حسين ملكي

زير نظر دكتر پريسا نجفي/ متخصص جراحي زنان و زايمان

يكي از اتفاقات بسيار مهم كه در هر خانواده اي مي تواند نقطه عطفي به شمار رفته و منشاء تحولات بسياري باشد، بارداري، زايمان و ورود يك فرد جديد به كانون خانواده مي باشد. گاهي آنقدر نگراني ها در مورد دوران بارداري و پس از آن زياد مي شود كه حتي تصميم گيري در مورد شروع آن را به تأخير انداخته و يا منجر به بروز اختلاف در خانواده مي شود. بسياري از خانم ها عليرغم اشتياق به داشتن فرزند به دليل ترس از مشكلات دوران حاملگي، زايمان و نگراني در مورد سلامت فرزند آينده در اجراي اين تصميم دچار ترديد مي شوند.

اتفاقا همين نگراني ها ممكن است روند بارداري را به طور جدي دچار مشكل كرده، به نحوي كه بسياري از مشكلات بارداري از قبيل تهوع حاملگي مي تواند ناشي از همين اضطراب باشد.

از آنجا كه اراده بيمارستان و زايشگاه سينا در گذشته و حال بر كاهش هر چه بيشتر اين نگراني ها و ارتقاي سلامت مادر و فرزند بوده است، در طي ساليان گذشته اقدامات قابل توجهي از قبيل برگزاري دوره ها و كلاس هاي متعدد و مشاركت بيشتر همسران در روند بارداري، اطلاع رساني از طريق CD و پمفلت و افزودن متدهاي جديد به جهت كاهش درد و افزايش ايمني زايمان را انجام داده است.

در همين راستا و براي افزايش اطلاع مادران و همسران آنها و همچنين كادر پزشكي بيمارستان ها و كاهش نگراني از مسايل و مشكلات احتمالي كه متعاقب اين تصميم مهم ممكن است اتفاق بيفتد، بر آن شديم تا از اين شماره، قسمتي از نشريه را به موضوع بارداري سالم اختصاص داده و سير كامل يك بارداري صحيح را از لحظه تصميم گيري براي بارداري تا دوران پس از زايمان بطور كامل به چاپ برسانيم تا سؤالات، ابهامات و نگراني هاي كساني كه در معرض اين اتفاق مهم هستند برطرف شده و از طرفي مانند يك دوره بازآموزي و يادآوري براي پيراپزشكان(پرستار، ماما، ....) كه روزانه با اين افراد در تماس هستند مورد مطالعه و استفاده قرار گيرد.

اين مبحث در هفت قسمت و هر قسمت در يك شماره از خبرنامه و با عناوين زير تقديم شما عزيزان مي گردد:

1- آمادگي براي بارداري

2- اقدام براي بارداري

3- مراقبت هاي دوران بارداري

4- عوارض حاملگي

5- روش هاي كاهش درد در زايمان

6- زايمان و تولد نوزاد

7- نقاهت پس از زايمان

 

قسمت اول: آمادگي براي بارداري

الف)برنامه ريزي براي بارداري

روش زندگي شما، سلامت كودك و شما را تحت تاثير قرار مي دهد. با برنامه ريزي پيش از بارداري، مي توانيد اتفاقات را پيش بيني كنيد؛ در انتظار پيشامدهاي خوب باشيد و اگر واقعه ناخوشايند رخ داد براي مقابله با آن آماده باشيد.

اغلب زنان، زماني متوجه بارداري خود مي شوند كه 1 تا 2 ماه از شروع حاملگي گذشته است و معمولا زماني كه به پزشك خود مراجعه مي كنند 2 يا 3 ماهه باردار هستند. اولين 12 هفته بارداري از اهميت زيادي برخوردار است، زيرا در اين زمان اعضا و دستگاههاي اصلي بدن كودك ساخته مي شوند. پيش از آنكه متوجه بارداري خود شويد و يا به پزشكتان مراجعه كنيد، اتفاق هاي مهم بسياري ممكن است روي دهند. آمادگي براي بارداري به معني آمادگي جسماني و روحي براي بارداري است. در گذشته بيشتر بر بهداشت و سلامتي در طي دوران بارداري تاكيد مي شد اما امروزه اكثر متخصصين معتقدند كه بايد از مدتي قبل از بارداري به سلامت پدر و مادر آينده توجه داشت. آماده كردن اوضاع كلي زندگي و بخصوص بدنتان با سلامت عمومي مناسب مي تواند به شما كمك كند تا يك بارداري لذت بخش و يك كودك سالم داشته باشيد. در اينجا موارد مهمي كه بهتر است پيش از باردار شدن در نظر داشته باشيد ذكر شده است.

* با استفاده از جدول، چرخه قاعدگي خود را ثبت كنيد. براي بررسي چرخه باروري خود مي توانيد حداقل دو ماه زمان شروع قاعدگي را يادداشت كنيد. اگر قاعدگي نامنظم داريد بايد ماههاي بيشتري اين كار را انجام دهيد يا براي تعيين زمان تخمك گذاري از يكي از روشهاي اندازه گيري دماي بدن يا ترشحات واژن استفاده كنيد.

* از سلامت بدن خود مطمئن شويد تا نگران خطرات آنها در طول بارداري نباشيد:

مصرف فوليك اسيد را آغاز كنيد. روزانه 400 ميكروگرم از اين دارو توصيه مي شود. فوليك اسيد از بروز اختلالات مادرزادي مغز و نخاع- كه اختلالات لوله عصبي ناميده مي شوند- پيشگيري مي كند. همچنين مشخص شده است كه پايين بودن سطح فوليك اسيد در بدن، خطر سقط را افزايش مي دهد. لازم است كه قبل از بارداري مصرف فوليك اسيد را آغاز كنيد، چرا كه بيشترين تاثير مثبت فوليك اسيد در 28 روز نخست بارداري است. از آنجا كه ممكن است ندانيد چه زماني باردار مي شويد، بهتر است همزمان با توقف روش جلوگيري از بارداري و در دوراني كه سعي مي كنيد باردار شويد، مصرف آن را آغاز كنيد.

اگر دچار كم خوني هستيد آنرا درمان كنيد. شايد لازم باشد كه از پزشك خود بخواهيد تا سطح آهن بدن شما را بررسي كند؛ نبايد پيش از بارداري از كمبود آهن رنج ببريد. كمبود آهن در بارداري ممكن است موجب شود تا بيش از آنچه كه رايج است، در دوره بارداري احساس خستگي كنيد. بعلاوه شما بايد ذخيره آهن مناسبي براي جنين و زايمان داشته باشيد.

حداقل 3 ماه پيش از باردار شدن به وزن ايده آل بدن خود برسيد. وقتي كه باردار مي شويد، سلامت كودك تا حد زيادي به متعادل بودن وزن بدن شما بستگي دارد.

سعي كنيد با دوري گزيدن از عفونت ها، سالم باقي بمانيد. دست هايتان را مرتب بشوييد، از كس ديگري بخواهيد سطل زباله را خالي كند، و از قرار گرفتن در شرايطي كه خطر عفونت به همراه دارند پرهيز كنيد.

از تماس با مواد شيميايي مضر در خانه و محل كار اجتناب كنيد.

گروه خون خود و همسرتان را بدانيد و با هم سابقه بيماري هاي خانوادگي هر يك را يادداشت كنيد.

به پزشك مراجعه كنيد تا اگر لازم مي داند برخي از آزمايشات و يا در صورت لزوم واكسيناسيون را پيش از بارداري انجام دهد. در مورد تمام داروهايي كه به صورت مرتب مصرف مي كنيد صحبت كنيد و مطمئن شويد كه تمام بيماري هاي مزمن شما تحت كنترل قرار دارند.

به دندانپزشك مراجعه كنيد تا از وضعيت سلامت دندانهايتان مطلع شويد. بهتر است پوسيدگي ها قبل از آغاز بارداري ترميم شوند و بيماري هاي لثه بايد تحت كنترل باشند. وجود بيماري لثه در دوران بارداري خطر به دنيا آمدن كودكي با وزن پايين را افزايش مي دهد.

اگر روش جلوگيري از بارداري خود را متوقف كرده ايد، براي انجام هر آزمايش يا تصويربرداري - مانند عكس هاي راديولوژي – مسوول مربوطه را در جريان قرار دهيد.

* شيوه زندگي خود را بهبود بخشيد. شروع كردن برخي از اين موارد در طول بارداري دشوارتر است. سعي كنيد پيش از بارداري به آنها بپردازيد:

يك برنامه منظم ورزشي را آغاز كنيد و آن را ادامه دهيد. انجام يك فعاليت بدني متعادل پيش از بارداري و ادامه آن در طول بارداري، به شما كمك شاياني مي كند.

يك شيوه تغذيه سالم در پيش بگيريد. غذاهايي مصرف كنيد كه تازه و سرشار از مواد مغذي هستند و از تهيه بهداشتي و مناسب آنها مطمئن هستيد.

اگر سيگار مي كشيد حتما از حالا براي ترك آن اقدام كنيد و تا حد امكان از قرار گرفتن در معرض دود دخانيات پرهيز كنيد.

اگر الكل مصرف مي كنيد، بطور جدي آنرا كنار بگذاريد و از نوشيدن نوشابه هاي الكلي حتي بطور تفريحي و در ميهمانيها بپرهيزيد.

سعي كنيد تا جايي كه ممكن است عوامل استرس زا و غير ضروري زندگي خود را كاهش دهيد.

* وضعيت بيمه سلامت خود را كنترل كنيد. برنامه هاي آينده زندگي مشتركتان (مانند تحصيل، شغل، مسافرت و ... ) را در صورت بارداري و داشتن فرزند مد نظر قرار دهيد.

ب) متوقف كردن روشهاي جلوگيري از بارداري

حال وقت آن رسيده كه فارغ از هر روش جلوگيري از بارداري باشيد. ممكن است لازم باشد نكاتي را در مورد ترك روش جلوگيري كه اتخاذ كرده بوديد بدانيد؛ بعضي از افراد دوست دارند بدانند بعد از ترك يك روش چه مدت نبايد يا نمي توانند باردار شوند. در اينجا به برخي از اين موارد بر حسب شيوه جلوگيري از حاملگي اشاره مي كنيم:

○ روشهاي طبيعي جلوگيري از بارداري

براي باردار شدن بعد از استفاده از هر يك از روشهاي طبيعي و سنتي جلوگيري از بارداري مانند خروج قبل از انزال يا امتناع دوره اي از مقاربت با استفاده از تقويم قاعدگي يا درجه حرارت بدن، تنها كاري كه بايد انجام دهيد اين است كه ديگر آنرا انجام ندهيد؛ بدن شما آماده بارداري است. بخصوص اگر از يكي از روشهاي امتناع دوره اي استفاده مي كنيد و يا قاعدگي كاملا منظمي داريد با توجه به شناختي كه از سيكل قاعدگي و زمان تخمك گذاري خود داريد شانس بارداري شما افزايش خواهد يافت.

○ روشهاي ايجاد مانع (Barrier)

در اين نوع روشهاي جلوگيري از بارداري، از يك مانع يا سد مكانيكي جهت جلوگيري از تلاقي اسپرم و تخمك استفاده مي شود؛ مانند كاندوم، ديافراگم و اسفنج هاي واژن و كلاهك دهانه رحم (Cervical Cap). كليه اين وسايل تاثيري بر باروري شما نخواهند داشت؛ بنابراين اگر شما از يكي از اين روشها استفاده مي كنيد و تصميم به باردار شدن داريد كافيست استفاده از آن را متوقف كنيد. حتي برخي از مواد اسپرم كش (مانند كف و ژل واژينال) كه بطور همراه با برخي از اين لوازم استفاده مي شوند در صورت بارداري هيچ تاثيري نامطلوبي بر جنين نخواهند داشت.

○ روشهاي هورموني تركيبي مانند قرص هاي خوراكي و چسب هاي ضد بارداري

در اين موارد نيز كاري كه بايد بكنيد عدم استفاده از آنهاست. مثلا اگر قرص مي خوريد و تصميم گرفته ايد كه باردار شويد، مي توانيد تا انتهاي سيكل صبر نكنيد و بسته قرصتان را كامل نخوريد. معمولا چند روز پس از قطع مصرف پريود مي شويد. در بسياري از خانم ها تخمك گذاري و باروري بلافاصله پس از قطع دارو باز مي گردد. البته در برخي نيز ممكن است چند ماه طول بكشد تا تخمك گذاري اتفاق بيافتد. در واقع تخمك گذاري زماني اتفاق مي افتد كه عادت ماهيانه شما به وضعيت منظم مانند گذشته بازگردد.

با اين حال اغلب پزشكان پيشنهاد مي كنند كه پس از قطع مصرف قرص ها يا چسب هاي ضد بارداري، ابتدا صبر كنيد و حتي از يك روش غير هورموني (مانند طبيعي يا كاندوم) استفاده كنيد تا دو يا سه عادت ماهانه طبيعي پيدا كنيد و سپس باردار شويد. اگر بلافاصله پس از قطع اين فرآورده هاي ضد بارداري باردار شويد، تعيين زمان لقاح و نيز زمان زايمان دشوار خواهد بود. ممكن است اين امر در ابتدا مهم به نظر نرسد ولي در طول بارداري و بخصوص در انتهاي آن، اهميت خاصي پيدا مي كند.

○ قرصهاي پروژستين يا Minipill

اين قرصها حاوي مقدار كمي پروژسترون صناعي هستند كه به سرعت از بدن دفع مي شوند و اثر ضد بارداري آنها بيش از 24 ساعت پس از مصرف آخرين قرص باقي نخواهد ماند (به همين دليل است كه استفاده كنندگان بايد در دوران جلوگيري در مورد زمان مصرف آن نيز دقت كنند).

○ نورپلانت

اگر از نورپلانت استفاده مي كنيد بايد پس از برداشتن آن حداقل دو يا سه قاعدگي طبيعي داشته باشيد و سپس باردار شويد. ممكن است پس از برداشت نورپلانت چند ماهي طول بكشد تا قاعدگي شما به حالت طبيعي برگردد اما اين احتمال كمتر از روشهاي تزريقي ضد بارداري است. اگر بلافاصله پس از برداشت نورپلانت باردار شويد، تعيين زماني كه باردار شده ايد و نيز زمان زايمان دشوار خواهد شد.

○ دپو پروورا

نوعي هورمون پروژسترون است كه جهت جلوگيري از بارداري هر 12 هفته تزريق مي شود. مصرف آن را بايد 3 تا 6 ماه پيش از تلاش براي بارداري قطع كرد زيرا حداقل 13 هفته طول مي كشد تا تخمك گذاري اتفاق بيافتد. در بعضي موارد نيز تاخير در باروري يك سال يا بيشتر به طول مي انجامد اما بطور متوسط 10 ماه بعد از آخرين تزريق، فرد تخمك گذاري مي كند. بهتر است تا زماني كه حداقل دو يا سه قاعدگي طبيعي داشته باشيد، صبر كنيد. اگر بعد از يكسال هنوز پريود رخ نداد با پزشك خود تماس بگيريد.

○ وسايل داخل رحمي يا IUD

اگر از آي. يو. دي استفاده مي كنيد، بايد آن را پيش از اقدام به بارداري برداريد. اين كار را مي توانيد در هر زمان از سيكل قاعدگي انجام دهيد، با اين حال متخصصين معتقدند بهترين زمان براي خارج كردن آي. يو. دي هنگام عادت ماهانه است و در سيكل بعد وضعيت قاعدگي و تخمك گذاري شما مانند قبل خواهد بود. اگر هر گونه علامتي دال بر وجود عفونت ناشي از آي .يو. دي داريد، پيش از تلاش براي بارداري حتما به مداواي آن بپردازيد.

ج) اسيد فوليك: پيشگيري از نقصهاي عصبي در جنين

√ چرا به اسيد فوليك نياز دارم؟

مصرف فوليك اسيد طي بارداري موجب كاهش يا پيشگيري از بروز اختلالات عصبي در جنين مي شود كه ناشي از بسته شدن نامناسب لوله عصبي در اوايل بارداري است. برخي از اين اختلالات عبارتند از : اسپينا بيفيدا (باز باقي ماندن قاعده مهره ها كه سبب نمايان شدن نخاع و اعصاب مي شود)؛ انانسفالي (عدم وجود مغز و نخاع به صورت مادرزادي) و انسفالوسل (بيرون زدگي مغز داخل حفره اي در جدار جمجمه). در مادراني كه يك ماه پيش از باردار شدن مقدار دوز پيشنهاد شده (400 ميكروگرم روزانه) اسيد فوليك را مصرف كرده و آنرا تا پايان سه ماهه اول ادامه داده اند وقوع اين بيماريها در جنين كمتر گزارش شده است. همين يك دليل كافيست تا هر خانم باردار حتي پيش از بارداري مصرف اين ماده را آغاز كند. به علاوه برخي از مطالعات نيز افزايش احتمال وقوع سقط، شكاف لب يا كام، اختلالات اندامها و انواع خاصي از اختلالات قلبي را در نوزادان مادراني كه به نظر مي رسيده در طول بارداري به اندازه كافي فوليك اسيد مصرف نكرده اند، نشان داده است.

بدن شما براي ساختن، ترميم و عملكرد مناسب DNA به اين ماده غذايي نياز دارد. DNA نقشه ژنتيك ما را تشكيل مي دهد و سنگ بناي اوليه سلولهاست، بنابراين در وضعيت بارداري كه سلولها بشدت در حال تكثير و رشد هستند به مقدار زيادي اسيد فوليك نياز خواهد بود. از سوي ديگر اسيد فوليك در يك روند متابوليك پيچيده ديگر نيز نقش دارد كه در آن يك اسيد آمينه به نوع ديگري تبديل مي شود و در صورت كمبود فولات در بدن ممكن است ازدياد آن منجر به اختلالاتي در لخته شدن خون، جدا شدن جفت، سقط هاي مكرر و مرده زايي شود. در آخر اينكه فوليك اسيد در ساخته شدن گلبولهاي قرمز خون هم نقش دارد و كمبود فوليك اسيد موجب بروز كم خوني در مادر نيز مي شود. ممكن است در چند قلويي ها و يا هنگامي كه مادر نياز بيشتري به اين ماده دارد (مانند بيماري كرون يا اعتياد به الكل)، مصرف فوليك اسيد اضافي ضرورت پيدا كند.

√ علائم كمبود اين ماده چيست؟

علائم ناشي از كمبود اسيد فوليك ممكن است بصورت مخفي باشد و علائم اختصاصي براي تشخيص آن وجود نداشته باشد. ممكن است فرد دچار اسهال، كاهش اشتها، از دست دادن وزن، ضعف، زخم در دهان و زبان، سردرد، تپش قلب و تحريك پذيري شود. اگر مقدار كمبود اسيد فوليك در بدن شما در حد خفيف باشد حتي ممكن است هيچ علامت بارزي نداشته باشيد، در حاليكه تاثير نامناسب بر جنين در حال رشد و تكامل بسيار قابل توجه و وخيم خواهد بود. به همين دليل است كه همه زنان در سنين باروري بايد اسيد فوليك مصرف كنند حتي اگر به نظر مي رسد از نظر سلامتي مشكلي ندارند.

√ به چه مقدار اسيد فوليك نياز دارم؟

يك ماه قبل از اينكه اقدام به شروع بارداري كنيد، بايد روزانه 400 ميكروگرم اسيد فوليك را براي كاهش خطر اختلالات لوله عصبي در جنين مصرف كنيد. تكامل لوله عصبي از حدود هفته سوم پس از لقاح آغاز مي شود و اين ممكن است همزمان با وقتي باشد كه شما تازه از بارداري خود با خبر شده ايد. از آنجا كه نسبت زيادي از بارداري ها ممكن است بدون برنامه ريزي قبلي اتفاق افتد صاحب نظران پزشكي معتقدند كه كليه زنان در سنين باروري بهتر است بطور روزانه اسيد فوليك مصرف كنند.

از زماني كه شما باردار مي شويد اين مقدار حتي افزايش مي يابد و شما بايد روزانه 600 ميكروگرم تا 1 ميلي گرم اسيد فوليك مصرف كنيد. از آنجا كه اسيد فوليك يك ويتامين محلول در آب است، بدن مقادير بيشتر از نياز را دفع مي كند و به همين دليل نيز براي مدت زيادي در بدن ذخيره نمي شود و بايد هر روز آن را جايگزين كرد.

يك مطالعه نشان داده است كه ميزان فولات در خون زنان باردار چاق كمتر از زنان لاغر و كوچك جثه است و همچنين احتمال بروز اختلالات لوله عصبي در نوزادان مادران چاق بيشتر است. اما هنوز رابطه قطعي ميان اين دو موضوع كاملا مشخص نشده است.

خانم هايي كه داراي فرزندي با اختلال لوله عصبي هستند ريسك بالاتري دارند تا در بارداري بعدي نيز اين مساله براي جنين بوجود آيد. بنابراين به اين گروه از زنان باردار توصيه مي شود كه حدود ده برابر افراد عادي يعني روزانه 4 ميليگرم اسيد فوليك مصرف كنند و مانند سايرين مصرف آنرا از يك ماه قبل از بارداري شروع كرده و تا حداقل پايان سه ماهه اول بارداري ادامه دهند.  

√ آيا لازم است كه قرصهاي مكمل ويتاميني مصرف كنم؟

قطعا شما به مصرف روزانه اسيد فوليك بصورت قرص مكمل نياز داريد. حتي اگر فردي باشيد كه از ميوه ها و سبزيجات تازه به اندازه كافي مصرف مي كنيد بهتر است اين ماده را بصورت قرص نيز به تغذيه روزانه خود اضافه كنيد. اگر تهوع اوايل بارداري مانع از مصرف مرتب ويتامينهاي مخصوص اين دوره مي شود حداقل مي توانيد قرص اسيد فوليك را بطور جداگانه تهيه كرده و با توجه به كوچك بودن آن به سادگي ميل نمائيد.

√ بهترين منابع غذايي آن كدامند؟  

برخي فرآورده هاي غلات مانند برخي انواع آرد، غلات مورد مصرف در صبحانه و پاستاها با فوليك اسيد غني مي شوند. اتخاذ يك رژيم غذايي متعادل مي تواند به شما در رفع نياز به اسيد فوليك كمك كند. مصرف روزانه يك فنجان غلات غني شده همراه شير و نوشيدن يك ليوان آب پرتقال مي تواند نيمي از نياز روزانه شما به فوليك اسيد را برآورده كند. برخي مواد ديگر كه به صورت طبيعي حاوي اسيد فوليك هستند عبارتند از : ميوه ها مانند پرتقال و توت فرنگي، بنشن مانند عدس، مخمر آبجو، سويا، فرآورده هاي غلات و سبزيجات با برگ هاي سبز تيره مانند كلم بروكلي، نخود فرنگي و مارچوبه.

د) بارداري بعد از 35 سالگي

٭ آيا مي توانم بعد از 35 سالگي باردار شوم؟

امروزه بسياري از متخصصين مراقبت هاي بارداري، خطرات دوران بارداري را با وضعيت سلامت مادر قضاوت­ مي كنند. سابقه پزشكي، شاخص ترين نشانه سلامتي يك زن در دوران بارداري است. براي مثال احتمال آنكه يك زن 39 ساله سالم دچار مشكلات ناشي از بارداري شود، كمتر از زني بيست ساله است كه از يك بيماري مزمن مانند ديابت رنج مي برد. سلامتي و تناسب يك زن بيشتر از سن او بر بارداري تاثيرگذار است.

اغلب زناني كه در سي يا چهل سالگي باردار مي شوند از سلامت خوبي برخوردارند. زني كه وضعيت جسماني مناسبي دارد و به طور منظم ورزش مي كند، مي تواند به آساني زني كه بسيار جوانتر است، بارداري را پشت سر بگذارد. البته زناني كه بيش از 40 سال سن دارند و اولين بارداري خود را تجربه مي كنند نسبت به زناني با همين سن كه قبلا زايمان كرده اند بيشتر دچار مشكل مي شوند. ولي اكثر زنان سالم، زايمان بدون خطري خواهند داشت.

٭ آيا سن مادر در باروري تاثير دارد؟

بزرگترين مانع بارداري كه ممكن است براي خانمهاي بالاي 35 سال پيش بيايد، احتمال حامله نشدن آنهاست. بيشترين شانس باروري در سنين 20 تا 24 سال است؛ در سنين 35 تا 39 سالگي اين احتمال به حدود يك چهارم تقليل مي يابد؛ و در 40 تا 45 سال باروري فرد 95 درصد كمتر از دهه سوم زندگي اش خواهد بود. بنابراين اگر بيش از 35 سال سن داريد و 6 ماه است كه اقدام به بارداري كرده ايد، در صورت حامله نشدن فرصت را از دست ندهيد و حتما به متخصصين زنان و زايمان يا مراكز ناباروري مراجعه نمائيد.

٭ آيا سن پدر نيز موثر است؟

اگر در سنين ميانسالي باشيد، احتمالا همسرتان نيز در همين گروه سني قرار دارد. البته تعيين اين مساله كه سن پدر چقدر بر بارداري تاثيرگذار است، آسان نيست. بعضي تحقيقات نشان داده اند كه مردان 55 ساله و مسن تر به احتمال بيشتري صاحب فرزنداني مبتلا به سندرم داون مي شوند ولي اين احتمال آنقدر زياد نيست كه جاي نگراني داشته باشد. برخي كارشناسان پيشنهاد مي كنند كه بهتر است مردان پيش از 40 سالگي پدر شوند؛ البته اين يك ديدگاه محافظه كارانه است و همه با آن موافق نيستند. پيش از اظهار نظر قطعي در مورد سن پدر و تاثير آن بر بارداري، داده ها و تحقيقات بيشتري مورد نياز است.

٭ احتمال بروز چه مشكلاتي در دوران حاملگي بيشتر است؟

برخي مشكلات وابسته به سن هستند و خطر بروز آنها با افزايش سن بيشتر مي شود مانند فشار خون بالا، ديابت و جفت سرراهي (زماني كه جفت در قسمت پايين رحم جايگزين شده و قسمتي يا تمام دهانه رحم را پوشانده است).

به اين دليل كه اختلالات كروموزومي يكي از شايعترين علل سقط است، احتمال وقوع سقط با افزايش سن بيشتر مي شود. احتمال دوقلوزايي نيز در زنان ميانسال بيشتر است. بعلاوه بسياري از مطالعات نشان داده است كه نياز به زايمان با روش جراحي سزارين در خانمهاي باردار بالاي 35 سال بيشتر است. شايد به اين دليل كه دردهاي زايماني و زايمان ممكن است بيشتر طول بكشد و يا چون زنان ميانسال اغلب كودكان بزرگ جثه اي دارند. پس از زايمان نيز ممكن است رحم به سرعت رحم يك زن جوان منقبض نشده و خونريزي پس از زايمان بيشتر و طولاني تر باشد.

٭ چه خطراتي فرزندمان را تهديد مي كند و چه بايد بكنم؟

مشكل ديگري كه با افزايش سن رخ مي دهد افزايش احتمال اختلالات كروموزومي و ژنتيك است. براي مثال خطر سندرم داون از يك نوزاد در 385 نوزاد متولد از مادر 30 ساله به يك نوزاد از 109 مادر 40 ساله مي رسد. مشاوره ژنتيك اقدامي عاقلانه است اما اگر بالاي 40 سال داريد انجام مشاوره ژنتيك قويا توصيه مي شود. در مشاوره ژنتيك پدر و مادر و متخصصيني حضور مي يابند كه زمينه تخصص آنها بررسي مشكلات همراه با بروز و يا خطر بروز نوعي اختلال ژنتيكي است. در مشاوره ژنتيك اطلاعات موجود درباره ژنتيك انسان در مورد يك زوج بخصوص بكار گرفته مي شوند. اين اطلاعات تفسير مي شوند تا زوج بتوانند آن را درك كنند و بر اساس آن در مورد بچه دار شدن، تصميم گيري كنند. شايد هم لازم باشد برخي تست هاي بخصوص مانند آمنيوسنتز يا نمونه برداري از پرزهاي جفتي را در دوران بارداري و بمنظور ارزيابي سلامت جنين انجام دهيد.

٭ چگونه مي توانم در اين سن بارداري راحت تري را بگذرانم؟

با توجه به بالا بودن سن تان ممكن است وزن بيشتري اضافه كنيد، خطوط كشش پوستي در مكانهايي ظاهر شوند كه قبلا وجود نداشته اند، سينه هايتان آويزان تر شوند و احساس كنيد كه قدرت عضلاني خود را از دست داده ايد. در تمام اين موارد دقت به روش زندگي، تغذيه و ورزش مناسب مي تواند بسيار كمك كننده باشد.

خستگي و ضعف يكي از بزرگ ترين مشكلات شما خواهد بود. اين وضعيت يكي از شايعترين مشكلات زنان باردار است. استراحت براي سلامتي خودتان و جنين ضروري است. از هر فرصتي براي استراحت يا خواب مختصر استفاده كنيد. مسئوليت هاي جديد يا كارهاي بيشتري بر عهده نگيريد. در شغل خود، داوطلب انجام پروژه هاي بزرگ نشويد.

فعاليت بدني با شدت متوسط به افزايش سطح انرژي شما كمك مي كند و ممكن است برخي ناراحتي ها را از بين ببرد يا تخفيف دهد. با اين حال پيش از آغاز هر برنامه ورزشي، در مورد آن با پزشك خود صحبت كنيد.

تنش هاي روحي نيز مي توانند مشكل آفرين باشند. براي كاهش تنش هاي روحي مي توانيد ورزش كنيد، غذاهاي سالم بخوريد و به اندازه كافي استراحت كنيد. براي خودتان وقت صرف كنيد و در مجموع تمركز بيشتري بر ملزومات يك بارداري سالم و بي خطر و آنچه كه هر خانم باردار بايد در نظر بگيرد، داشته باشيد: يعني مراقبتهاي دوران باردراي را بسيار جدي بگيريد.

5- آيا براي بچه دار شدن آماده هستيد؟

اين سوال براي برخي از افراد، ساده ترين سوالي است كه مي تواند مطرح شود: آنها همواره آمادگي آن را داشته اند كه صاحب فرزند شوند، زندگي شان بر همان منوالي مي گذرد كه دوست دارند، و واقعا مي توانند يك كودك را به زندگي خود راه بدهند. اما برخي ديگر ممكن است چندين سال براي آماده شدن جهت ورود يك كودك به زندگي شان تلاش كنند، يا احساس كنند كه پيش از بچه دار شدن بهتر است كمي تمرين كنند. كساني هم هستند كه هيچ وقت به فكر بچه دار شدن نمي افتند. وضعيت شما هرچه كه باشد، حتي اگر مي دانيد كه مي خواهيد بچه دار شويد، باز هم مي توانيد تصميم آگاهانه تري بگيريد.

اگر در تصميم گيري پيرامون بچه دار شدن يا نشدن با مشكل مواجه هستيد، يا اينكه مي خواهيد بدانيد آيا براي اين تغيير مهم و دائمي در زندگي خود آمادگي كافي داريد يا خير، اميدواريم اين بخش بتواند به شما كمك كند تا بتوانيد تصميم بهتري بگيريد. در يك مورد مي توانيد مطمئن باشيد: هيچ كس مجبور نيست بچه دار شود! انسانها به تعداد كافي روي زمين زندگي مي كنند و با كمبود آدم مواجه نيستيم كه شما بخواهيد آن را جبران كنيد! پس بچه دار شدن به شما مربوط مي شود؛ و همچنين به اميدها يا روياهايي كه براي زندگي تان داريد.

چرا موضوع تا اين حد "دشوار" است؟

تصميم براي بچه دار شدن، تصميم مهمي است كه نبايد آن را دست كم بگيريد. داشتن يك نوزاد كوچولو مي تواند جالب و مفرح باشد؛ حتي مي تواند برخي نيازهاي دروني شما را ارضا كند، به نحوي كه قبل از بچه دار شدن شايد تصور آن را هم نمي كرده ايد. اما از سوي ديگر، پذيرش مسووليت يك نوزاد مي تواند بسيار دشوار هم باشد؛ آنقدر دشوار كه فكرش را هم نمي توانيد بكنيد. اين اتفاق از آن رو دشوار است كه وقت و انرژي زيادي از شما گرفته و زمان كمي را براي استراحت و تجديد قوا باقي مي گذارد؛ از آن رو دشوار است كه پدران و مادران معمولا زمان، پول، حمايت عاطفي، آموزش يا آمادگي لازم براي كارهايي را كه بايد انجام دهند، ندارند؛ از آن رو دشوار است كه موجب مي شود احساسات دروني تان و مخفي ترين رازهايتان بر روي چهره بيايد، چرا كه كودك شما حتما سعي خواهد كرد همه آنها را بر ملا كند؛ و از آن رو دشوار است كه اشتباهات احتمالي شما (مطمئن باشيد كه شما هم اشتباهاتي خواهيد داشت)، بر عزيزترين فرد زندگي تان اثر مي گذارد: بر كودكتان.

بچه دار شدن، تغييرات مهمي در زندگي ايجاد مي كند؛ و از آنجا كه عمده مسووليت بزرگ كردن كودك در اكثر نقاط دنيا بر عهده مادران است، پس بچه دار شدن بيش از آنكه بر زندگي مردان اثر بگذارد، زندگي مادران را تحت تاثير قرار مي دهد. زنان در حالت عادي نيز درآمد، حمايت و ارزش واقعي خود را در مقابل كمكهايي كه به جامعه مي كنند دريافت نمي دارند و مادر شدن، مشكلات آنان را دوچندان مي كند. كارهاي روزمره خانه، پخت غذا، حمايت عاطفي، نگهداري از كودكان، خريد و ديگر جزئيات زندگي، همگي بر دوش زنان قرار گرفته است بدون اينكه راهي براي جبران اين تلاشها انديشيده شود.

البته اين حرفها بدان معنا نيست كه مردان در تصميم گيري براي بچه دار شدن با هيچ مشكلي مواجه نيستند. در جامعه مدرن، هم مرد و هم زن، هر دو در تنظيم رابطه بين شغل خود در جامعه و وظيفه خود به عنوان والدين با مشكلات جدي مواجه هستند؛ و معمولا مردان مجبور مي شوند از وظيفه پدري خود صرف نظر كرده و شغل خود را انتخاب كنند، و مادران نيز مجبور مي شوند از شغل خود چشم پوشي كنند تا به وظيفه مادري خود برسند. احساس وظيفه در قبال خانواده و كودك جديد، موجب مي شود تا مردان بيش از پيش به الگوي "كار و فقط كار" وفادار بمانند. ساعتهاي طولاني كار باعث تشديد احساس "انزواي عاطفي" مي شود كه امروزه اكثر مردان با آن دست به گريبان هستند؛ و بسياري از مردان بواسطه اينكه نمي توانند همان پدري باشند كه دوست داشته اند، احساس نااميدي و افسردگي مي كنند.

علي رغم همه تصورات رمانتيكي كه افراد از بچه دار شدن دارند، به ندرت مي توان كسي را پيدا كرد كه پيش از بچه دار شدن، تصوير دقيقي از اتفاقي كه در انتظار اوست، داشته باشد. اگر تا به حال برايتان پيش نيامده است كه يك ساك دو سه كيلويي را يك هفته به صورت مداوم همراه خودتان و به هر جا كه مي رويد ببريد، شايد حمل يكي از آنها بتواند به شما كمك كند تا وضعيت خود را پس از به دنيا آمدن كودكتان تصور كنيد. يا اينكه مي توانيد يك شب از نوزاد يكي از دوستان يا اقوامتان نگهداري كنيد تا بفهميد كه زندگي واقعي با يك نوزاد چه مزه اي دارد! يا مي توانيد فرض كنيد كه تصميم قطعي خود براي بچه دار شدن را گرفته ايد، سپس به مدت يك هفته به همه جزئيات زندگي خود و مواردي كه پس از به دنيا آمدن كودك تغيير خواهند كرد، همچنين به احساسي كه از به دنيا آمدن كودك خود خواهيد داشت، فكر كنيد؛ پس از آن، يك هفته را نيز با اين فرض بگذرانيد كه تصميم گرفته ايد بچه دار نشويد.

برخي افراد، آمادگي بچه دار شدن را ندارند. شايد شما هيچ گاه مايل به بچه دار شدن نبوده ايد؛ شايد آرزوها و اهدافي در زندگي خود داريد كه بچه دار شدن، دستيابي به اين اهداف را غيرممكن مي سازد. ما انسانها موجوداتي جالب با قدرتهايي فوق العاده هستيم! اما بسياري از ما آدمها، هرگز تواناييهاي خلاقانه يا روحي خود را بررسي نمي كنيم، زيرا نيازهاي خانوادگي جلوي ما را مي گيرد. افرادي كه واقعا به اين نتيجه رسيده اند كه نمي خواهند مادر يا پدر باشند، شايد احساس مي كنند كه خانواده ممكن است جلوي پيشرفتشان را بگيرد؛ و البته براي خيلي ها، خصوصا خانمها، واقعا اينگونه است. مسلما نمونه هاي زيادي از افرادي وجود دارند كه بچه دار شده اند و بعد افسوس خورده اند! اما از سوي ديگر، برخي افراد نيز واقعا پدر يا مادر شدن را دوست دارند، آنقدر كه گاهي خودشان هم تعجب مي كنند.

در جامعه امروزي ما، بسياري از افراد، خصوصا خانمها، به اين باور مي رسند كه بايد روزي بچه دار شوند. امروزه تصاوير و انتظارات متعددي از سوي والدين، همسالان، مذهب، تبليغات و رسانه ها، در قالب عروسكهاي دوران كودكي تا مهمانيهاي حاملگي كه به افتخار خانم حامله بر پا مي شود، زنان و دختران را احاطه كرده است. اما تصميم شما براي بچه دار شدن يا نشدن، به والدين شما، دوستانتان، مذهب، يا حتي انتظاراتي كه با آنها بزرگ شده ايد، ربطي ندارد. اين زندگي، مال شماست و اين تصميم، حق شماست.

آيا آمادگي لازم را براي داشتن فرزند، داريد؟

روشهاي مختلفي وجود دارد كه يك فرد بتواند به اين سوال جواب دهد. ممكن است هرگز پاسخ صريحي براي آن پيدا نكنيد اما مي توانيد با فكر كردن به اين موضوع بر شك و دودلي خود فائق آئيد. تصميم گيري در اين مورد به فاكتورهاي متعددي مربوط مي شود كه ممكن است برخي از آنها هرگز براي شما روشن نشود يا نتوانيد به درستي نظر صريح و دقيق خود را در بعضي از اين موارد بازگو كنيد. اما اگر به خودتان كمك كنيد تا بر اين مساله تمركز بيشتري داشته باشيد مي توانيد علت ترديدهاي خود را درك كرده و به تصميم گيري نهايي كه به نفع شما و خانواده تان خواهد بود نزديك شويد. ممكن است اين ترديد ها ناشي از برخي مسائل عاطفي باشند كه خود فرد نيز كاملا از آنها اطلاع ندارد، مثلا ناشي از يك مشكل حل نشده در دوران كودكي.

مي توانيد اين تحقيق را با اين سوال آغاز كنيد: «چه چيزهايي در زندگي براي خودتان مي خواهيد؟» پاسخ اين سوال را فارغ از وضعيت فعلي خودتان و بدون توجه به كارهايي كه براي تحقق روياهايتان يا رسيدن به وضعيت مطلوبتان بايد انجام دهيد بدهيد. اگر فكر مي كنيد كه احتمالا يك فرزند مي خواهيد، لازم نيست در مورد نحوه بچه دار شدن فكر كنيد. در اين مرحله، فقط به آرزوها و روياهاي شخصي تان فكر كنيد. گاهي پيش مي آيد كه مي بينيد بچه دار شدن ممكن است با تمام آمال و آرزوهاي زندگي شما در تضاد باشد و يا اينكه شايد آرزوي بزرگ شما تنها پدر يا مادر خوب بودن باشد كه هيچكس نمي تواند در اين مورد به شما تضميني دهد.

پرسش هاي ديگري نيز مي تواند در اين مسير به شما كمك كند. سوالات زير بدين منظور طراحي شده اند كه بتوانيد در مورد آنها با همسر يا دوست خود صحبت كنيد، به آنها فكر كنيد، در مورد آنها بنويسيد يا با مشاور خود صحبت كنيد، يا هر كار ديگري كه موجب شود نگاه دقيقي به آنها بيندازيد را انجام دهيد. بهتر است اين سوالات را به همسرتان نيز نشان بدهيد تا متوجه شويد كه پاسخهاي او براي اين سوالات چيست و آيا پاسخهاي او برايش راضي كننده هستند يا خير؟ اين سوالات به گونه اي طراحي شده اند كه هم مردان و هم زنان بتوانند به آنها پاسخ دهند.

1- آيا شما زماني را به گذراندن با كودكان اختصاص مي دهيد؟ آيا از اين كار لذت مي بريد؟

2- از چه چيزهايي در دوران كودكي خود لذت مي برده ايد؟ چه چيزهايي از آن دوران را دوست نداشته ايد؟

3- كدام كارها يا رفتارهاي والدين تان (در ارتباط با شما) را درست مي دانستيد؟ كدام كارهايشان به نظر شما خوب نبود؟

4- يك پدر يا مادر چگونه بايد باشد و چه كارهايي بايد انجام بدهد؟ تا كنون چه درسها يا پيغامهايي در اين باره از محيط اطرافتان دريافت كرده ايد؟

5- هنگام پاسخ دادن به اين سوالات، چه احساسي داريد؟

منبع

www.ninisite.com

الفباي بارداري/ دكتر رونالد. ام. كاپلان/ ترجمه فريبا جعفري نميني/ 1380